1. ÝB-niň bioykdysadyýatynyň ýagdaýy
2018-nji ýyldaky Ýewrostat maglumatlarynyň seljermesi görkezýär, ÝB27 + Beýik Britaniýada azyk, içgiler, oba hojalygy we tokaý hojalygy ýaly esasy pudaklar bilen birlikde tutuş bioykdysadyýanyň umumy dolanyşygy 2008-nji ýyldaky ýyllyk ösüş takmynan 25% bilen deňeşdirilende 2,4 trillion ýewrodan birneme gowrak boldy.
Azyk we içgiler pudagy bioykdysadyýanyň umumy dolanyşygynyň ýarysyna golaýyny düzýär, şol bir wagtyň özünde himiki maddalar we plastmassalar, derman serişdeleri, kagyz we kagyz önümleri, tokaý önümleri, dokma önümleri, bioýangyçlar we bioenergiýa ýaly bio esasly senagatlar takmynan 30 göterimini düzýär. Girdejiniň ýene-de tas 20% -i oba hojalygynyň we tokaý hojalygynyň esasy pudagyndan gelýär.
2. ÝB-niň ýagdaýybio esaslyykdysadyýet
2018-nji ýylda ÝB-niň bioesasly senagatynyň dolanyşygy 2008-nji ýyldaky 600 milliard ýewrodan 776 milliard ýewro boldy. Olaryň arasynda kagyz-kagyz önümleri (23%) we agaç önümleri-mebel (27%) iň uly paýy düzdi, jemi 387 milliard ýewro golaý; bioýangyçlar we bioenergiýa takmynan 15% -i düzdi, jemi 114 milliard ýewro golaý; bioesasly himiki maddalar we plastmassalar dolanyşygy 54 milliard ýewro (7%) boldy.
Himiki maddalar we plastmassa pudagyndaky dolanyşygy 68% artyp, 32 milliard ýewrodan takmynan 54 milliard ýewro çenli ýetdi;
Derman senagatynyň dolanyşygy 42% artyp, 100 milliard ýewrodan 142 milliard ýewro ýetdi;
Kagyz senagaty ýaly beýleki kiçi ösüşler dolanyşygy 10,5% artdyryp, 161 milliard ýewrodan 178 milliard ýewro çenli ýetirdi;
Ýa-da dokma senagaty ýaly durnukly ösüşde haryt dolanyşygy diňe 1% artyp, 78 milliard ýewrodan 79 milliard ýewro ýetdi.
3. ÝB-de iş bilen üpjünçilikdäki üýtgeşmelerbio esasly ykdysadyýet
2018-nji ýylda ÝB-niň bioykdysadyýetinde umumy iş bilen üpjünçilik 18,4 milliona ýetdi. Şeýle-de bolsa, 2008-2018-nji ýyllar aralygynda tutuş ÝB bioykdysadyýetinde iş bilen üpjünçilik ösüşi umumy dolanyşyk bilen deňeşdirilende umumy iş bilen üpjünçilikde pese gaçyş meýlini görkezdi. Şeýle-de bolsa, bioykdysadyýetde iş bilen üpjünçiligiň azalmagy, esasan, pudagyň optimizasiýasynyň, awtomatlaşdyrylmagynyň we sanlylaşdyrylmagynyň artmagy bilen baglanyşykly oba hojalyk pudagyndaky pese gaçyş bilen baglanyşyklydyr. Derman senagaty ýaly beýleki pudaklarda iş bilen üpjünçilik derejesi durnukly galdy ýa-da hatda ýokarlandy.
Bio esasly senagatlarda iş bilen üpjünçilik ösüşi 2008-nji we 2018-nji ýyllar aralygynda iň pes pese gaçyş meýlini görkezdi. Iş bilen üpjünçilik 2008-nji ýyldaky 3,7 milliondan 2018-nji ýylda takmynan 3,5 milliona düşdi, hususan-da dokma senagaty bu döwürde takmynan 250,000 iş ornuny ýitirdi. Derman senagaty ýaly beýleki pudaklarda iş bilen üpjünçilik artdy. 2008-nji ýylda 214,000 adam iş bilen üpjün edildi, häzir bolsa bu san takmynan 327,000-e ýetdi.
4. ÝB ýurtlarynda iş bilen üpjünçilikdäki tapawutlar
ÝB-niň bio esasly ykdysady maglumatlary agzalaryň arasynda iş bilen üpjünçilik we önümçilik babatda aýdyň tapawutlaryň bardygyny görkezýär.
Mysal üçin, Polşa, Rumyniýa we Bolgariýa ýaly Merkezi we Gündogar Ýewropa ýurtlary bio esasly ykdysadyýetiň goşmaça gymmaty pes pudaklarynda agdyklyk edýärler, bu bolsa köp iş orunlaryny döredýär. Bu bolsa oba hojalyk pudagynyň goşmaça gymmaty ýokary pudaklara garanyňda zähmeti köp talap edýändigini görkezýär.
Tersine, Günbatar we Demirgazyk ýurtlarynda iş bilen üpjünçilik bilen deňeşdirilende işçi dolanyşygy has ýokary, bu bolsa nebiti gaýtadan işlemek ýaly goşmaça gymmatlyk döredýän pudaklaryň has uly paýyny görkezýär.
Işgärleriň aýlanyşygy iň ýokary bolan ýurtlar Finlýandiýa, Belgiýa we Şwesiýadyr.
5. Görüş
2050-nji ýyla çenli Ýewropada iş bilen üpjünçilik, ykdysady ösüş we biogaýtadan işlenýän jemgyýetiň kemala gelmegini höweslendirmek üçin durnukly we bäsdeşlige ukyply bio esasly senagat zynjyry bolar.
Şeýle aýlawly jemgyýetde maglumatly sarp edijiler durnukly ýaşaýyş tarzyny saýlarlar we ykdysady ösüşi sosial abadançylyk we daşky gurşawy goramak bilen utgaşdyrýan ykdysadyýetleri goldarlar.
Ýerleşdirilen wagty: 2022-nji ýylyň 5-nji iýuly
