Dokma senagatynda hapalanma
● Hytaýyň Milli Dokma we Eşik Geňeşiniň prezidenti Sun Ruizhe 2019-njy ýylda Howa Innowasiýalary we Moda Sammitinde dokma we tikin senagatynyň dünýäde nebit senagatyndan soň ikinji uly hapalaýjy senagata öwrülendigini aýtdy;
● Hytaýyň aýlawly ykdysadyýeti assosiasiýasynyň maglumatlaryna görä, meniň ýurdumda her ýyl 26 million tonna köne eşikler zibil gutularyna zyňylýar we bu san 2030-njy ýyldan soň 50 million tonna çenli artar;
● Hytaýyň Milli Dokma we Eşik Geňeşiniň çaklamasyna görä, meniň ýurdym her ýyl 24 million tonna çig nebite deň bolan galyndylary zyňýar. Häzirki wagtda köne eşikleriň köpüsi henizem çöplüklere taşlanýar ýa-da ýakylýar, bu bolsa daşky gurşawyň çynlakaý hapalanmagyna sebäp bolar.
Hapalanma meseleleriniň çözgütleri – bio esasly süýümler
Dokma önümlerindäki sintetiki süýümler, adatça, poliester süýümleri (poliester), poliamid süýümleri (neýlon ýa-da neýlon), poliakrilonitril süýümleri (akril süýümleri) ýaly nebithimiýa çig mallaryndan ýasalýar.
● Nebit serişdeleriniň gytçylygynyň artmagy we adamlaryň daşky gurşawy goramak baradaky düşünjesiniň oýanmagy bilen hökümetler nebit serişdeleriniň ulanylyşyny azaltmak we olaryň ornuny tutmak üçin ekologiýa taýdan arassa gaýtadan dikeldilýän çeşmeleri tapmak üçin dürli çäreleri görmäge başladylar.
● Nebit ýetmezçiligi we ekologiýa meseleleri sebäpli, Birleşen Ştatlar, Ýewropa Bileleşigi we Ýaponiýa ýaly däp bolan himiki süýüm öndürýän güýçli ýurtlar adaty himiki süýüm öndürmekden ýuwaş-ýuwaşdan çekildiler we has girdejili we serişdelerden ýa-da daşky gurşawdan az täsirlenýän bio esasly süýümlere geçdiler.
Bio esasly poliester materiallary (PET/PEF) bio esasly süýümleriň webio esasly deri.
“Tekstil Herald” gazetiniň “Dünýä dokma tehnologiýasynyň syny we geljegi” atly soňky hasabatynda şeýle bellendi:
● 100% bio esasly PET Coca-Cola içgileri, Heinz iýmitleri we arassalaýjy serişdeleriň gaplanyşy ýaly azyk senagatyna girmekde öňdebaryjy orny eýeledi, şeýle hem Nike ýaly meşhur sport brendleriniň süýüm önümlerine girdi;
● Bazarda 100% bio esasly PET ýa-da bio esasly PEF maýka önümleri görüldi.
Daşky gurşawy goramak baradaky adamlaryň habardarlygy artýarka, bio esasly önümler adam durmuşy bilen ýakyn baglanyşykly lukmançylyk, azyk we saglygy goraýyş önümleri pudaklarynda özboluşly artykmaçlyklara eýe bolar.
● meniň ýurdumyň “Dokma senagatyny ösdürmek meýilnamasy (2016-2020)” we “Dokma senagaty “On üçünji bäş ýyllyk meýilnama” Ylmy we tehnologiki ösüş meýilnamasynda indiki iş ugrynyň: nebit serişdeleriniň ornuny tutjak täze bio esasly süýüm materiallaryny işläp düzmek, deňiz bio esasly süýümleriniň senagatlaşdyrylmagyny höweslendirmekdigi aýdyň görkezildi.
Bio esasly süýüm näme?
● Bio esasly süýümler diri organizmleriň özünden ýa-da olaryň ekstraktlaryndan ýasalan süýümleri aňladýar. Mysal üçin, polilaktik kislota süýümi (PLA süýümi) mekgejöwen, bugdaý we şeker çugundury ýaly krahmal saklaýan oba hojalyk önümlerinden, alginat süýümi bolsa goňur suw otlaryndan ýasalýar.
● Bu görnüşli bio esasly süýüm diňe bir ýaşyl we ekologiýa taýdan arassa bolmak bilen çäklenmän, eýsem ajaýyp öndürijilige we has uly goşmaça gymmata eýedir. Mysal üçin, PLA süýümleriniň mehaniki häsiýetleri, bioparçalanmagy, geýilmegi, ýanmazlygy, deri üçin amatlylygy, antibakterial we çyglylygy siňdiriji häsiýetleri däp bolan süýümlerden pes däl. Alginat süýümi ýokary gigroskopik lukmançylyk sargylaryny öndürmek üçin ýokary hilli çig maldyr, şonuň üçin lukmançylyk we saglyk ulgamynda aýratyn ulanylyş gymmatyna eýedir. Mysal üçin, täze material çagyryşymyz bar.bio esasly deri/wegan deri.
Näme üçin önümleri bioesasly mazmun üçin synagdan geçirmeli?
Sarp edijiler ekologiýa taýdan arassa, howpsuz, bio çeşmelerden alnan ýaşyl önümleri barha köp halaýarlar. Dokma bazarynda bio esasly süýümlere bolan isleg gün-günden artýar we bazarda ilkinji ädim ätmek artykmaçlygyny gazanmak üçin bio esasly materiallaryň ýokary bölegini ulanýan önümleri işläp düzmek möhümdir. Bio esasly önümler, ylmy-barlag we işläp düzmek, hil gözegçiligi ýa-da satuw tapgyrlarynda bolsa-da, önümiň bio esasly mazmunyny talap edýär. Bio esasly synaglar öndürijilere, distribýutorlara ýa-da satyjylara kömek edip biler:
● Önümiň ylmy-barlag işleri we işläp taýýarlamalary: Bio esasly synaglar bio esasly önümiň işlenip düzülmegi prosesinde geçirilýär, bu bolsa önümdäki bio esasly mazmuny aýdyňlaşdyryp, kämilleşdirmegi ýeňilleşdirip biler;
● Hil gözegçiligi: Bio esasly önümleriň önümçilik prosesinde, önüm çig malynyň hilini berk gözegçilikde saklamak üçin berlen çig malda bio esasly synaglar geçirilip bilner;
● Mahabatlandyryş we marketing: Bio esasly mazmun örän gowy marketing guraly bolup, önümleriň sarp edijileriň ynamyny gazanmagyna we bazar mümkinçiliklerini ulanmaga kömek edip biler.
Önümdäki bioesasly mazmuny nädip anyklap bilerin? – Uglerod 14 synagy
Uglerod-14 synagy önümdäki bio esasly we nebit-himiýa önümlerinden alynýan komponentleri netijeli tapawutlandyryp biler. Sebäbi häzirki zaman organizmleri atmosferadaky 14 uglerod bilen deň mukdarda 14 uglerodyny öz içine alýar, nebit-himiýa çig mallarynda bolsa hiç hili 14 uglerod ýok.
Eger önümiň bio esasly synag netijesi 100% bio esasly ugleroddan ybarat bolsa, bu önümiň 100% bio çeşmelerden alnandygyny aňladýar; eger önümiň synag netijesi 0% bolsa, bu önümiň doly nebit-himiýa önümidigini aňladýar; eger synag netijesi 50% bolsa, bu önümiň 50% biologik gelip çykyşlydygyny we uglerodyň 50% nebit-himiýa önümidigini aňladýar.
Dokma önümleri üçin synag standartlaryna amerikan standarty ASTM D6866, ýewropa standarty EN 16640 we ş.m. girýär.
Ýerleşdirilen wagty: 2022-nji ýylyň 22-nji fewraly
