Bio esasly plastik çig mal üçin 4 täze wariant: balyk derisi, gawun tohumynyň gabyklary, zeýtun çukurlary, ösümlik şekerleri.
Dünýäde her gün 1,3 milliard plastik çüýşe satylýar we bu nebit esasly plastikleriň aýsberginiň diňe ujy. Şeýle-de bolsa, nebit çäkli, gaýtadan dikeldilmeýän serişdedir. Has aladalysy, nebit-himiýa serişdeleriniň ulanylmagy global ýylylyga goşant goşar.
Tolgundyryjy ýagdaý, ösümliklerden we hatda balyk puljagazlaryndan ýasalan bio esasly plastikleriň täze nesli biziň durmuşymyza we işimize aralaşyp başlaýar. Nebit-himiýa materiallaryny bio esasly materiallar bilen çalşyrmak diňe bir çäkli nebit-himiýa serişdelerine garaşlylygy azaltman, eýsem global ýylylygyň depginini hem haýalladar.
Bio esasly plastmassalar bizi nebit esasly plastmassalaryň batgalygyndan ädimme-ädim halas edýär!
Dostum, bilýäňmi näme? Zeýtun çukurlary, gawun tohumynyň gabyklary, balyk derileri we ösümlik şekeri plastmassa ýasamak üçin ulanylyp bilner!
01 Zeýtun çukury (zeýtun ýagynyň goşmaça önümi)
Türkiýäniň “Biolive” atly startap kompaniýasy zeýtun çukurlaryndan, ýagny bio esasly plastmassalardan ýasalan birnäçe bioplastik granulalary işläp düzmegi maksat edinýär.
Zeýtun tohumlarynda tapylýan işjeň madda bolan Oleuropein bioplastikleriň ömrüni uzaldýan we şol bir wagtyň özünde bir ýylyň içinde materiallaryň döküne öwrülmegini çaltlaşdyrýan antioksidantdyr.
“Biolive”-iň granulalary nebit esasly plastmassalar ýaly işleýändigi sebäpli, olary senagat önümleriniň we azyk gaplamalarynyň önümçilik siklini bozmazdan, adaty plastik granulalaryň ornuny tutmak üçin ulanyp bolýar.
02 Gawun tohumynyň gabyklary
Germaniýanyň "Golden Compound" kompaniýasy gawun tohumynyň gabyklaryndan ýasalan we 100% gaýtadan işlenip bilinýändigini öňe sürýän "S²PC" atly özboluşly bio esasly plastmassany işläp düzdi. Nebit çykarmagyň goşmaça önümi hökmünde çig gawun tohumynyň gabyklaryny yzygiderli akym hökmünde häsiýetlendirip bolýar.
S²PC bioplastikleri ofis mebellerinden başlap, gaýtadan işlenip bilinýän materiallary daşamaga, saklama gutularyna we sandyklara çenli dürli ugurlarda ulanylýar.
"Golden Compound" kompaniýasynyň "ýaşyl" bioplastik önümleriniň arasynda baýrakly, dünýäde ilkinji gezek biodegradasiýa bolýan kofe kapsulalary, gül küýzeleri we kofe käseleri bar.
03 Balyk derisi we pullary
Beýik Britaniýada ýerleşýän "MarinaTex" atly başlangyç balyk derilerini we puljagazlaryny gyzyl suw otlary bilen birleşdirip, çörek haltalary we sendwiç örtükleri ýaly bir gezek ulanylýan plastmassalaryň ornuny tutup biljek kompostlanyp bilýän bio esasly plastmassalary öndürmek üçin ulanýar we her ýyl Beýik Britaniýada öndürilýän ýarym million tonna balyk derisini we puljagazlaryny öndürmäge garaşylýar.
04 Ösümlik şekeri
Amsterdamda ýerleşýän “Avantium” kompaniýasy ösümlik esasyndaky şekerleri täze biodegradasiýa bolýan gaplama materialyna – etilen furandikarboksilata (PEF) öwürýän rewolýusiýa “YXY” ösümlikden plastmassa tehnologiýasyny işläp düzdi.
Bu material dokma önümleriniň, plýonkalaryň önümçiliginde ulanyldy we alkogolsyz içgileriň, suwuň, alkogolly içgileriň we şireleriň esasy gaplama materialy bolmak mümkinçiligine eýedir we "100% bio esasly" piwo çüýşelerini işläp düzmek üçin "Carlsberg" ýaly kompaniýalar bilen hyzmatdaşlyk etdi.
Bio esasly plastikleri ulanmak örän möhümdir
Barlaglar biologik materiallaryň umumy plastik önümçiliginiň diňe 1% -ni düzýändigini, däp bolan plastmassalaryň bolsa hemmesiniň nebithimiýa ekstraktlaryndan alynýandygyny görkezdi. Nebithimiýa serişdelerini ulanmagyň daşky gurşawa ýaramaz täsirini azaltmak üçin gaýtadan dikeldilýän çeşmelerden (haýwan we ösümlik çeşmeleri) öndürilen plastmassalary ulanmak hökmanydyr.
Ýewropa we Amerika ýurtlarynda bio esasly plastmassalar barada kanunlaryň we düzgünleriň yzygiderli girizilmegi, şeýle hem ýurduň dürli sebitlerinde plastmassa gadaganlyklarynyň yglan edilmegi bilen ekologiýa taýdan arassa bio esasly plastmassalaryň ulanylyşy hem has düzgünleşdirilip, giňden ýaýrar.
Bio esasly önümleriň halkara sertifikatlaşdyrylmagy
Bio esasly plastmassalar bio esasly önümleriň bir görnüşidir, şonuň üçin bio esasly önümlere degişli güwänama bellikleri bio esasly plastmassalara hem degişlidir.
USDA-nyň Bio-Ileri tutulýan nyşany, USDA, UL 9798 Bio esasly mazmun barlamak belgisi, OK Belgiýanyň TÜV AUSTRIA toparynyň, Germaniýanyň bio esasly DIN-Geprüft bio esasly we Braziliýanyň Braskem kompaniýasynyň "I'm Green" bu dört nyşany bio esasly mazmun üçin synagdan geçirilýär. Birinji baglanyşykda, bio esasly mazmuny ýüze çykarmak üçin uglerod 14 usulynyň ulanylýandygy bellenilýär.
USDA Bio-Ileri tutulýan etiketkasy we UL 9798 Bio esasly mazmuny tassyklama belgisi etiketkadaky bio esasly mazmunyň göterimini gönüden-göni görkezer; OK Bio esasly we DIN-Geprüft Bio esasly etiketkalar önümiň bio esasly mazmunynyň takmynan görnüşini görkezýär; I'm Green etiketkalary diňe Braskem Corporation müşderileri tarapyndan ulanylýar.
Adaty plastmassalar bilen deňeşdirilende, bio esasly plastmassalar diňe çig mal bölegini hasaba alýar we ýetmezçilik çekýän nebit-himiýa serişdeleriniň ornuny tutmak üçin biologik taýdan alynýan komponentleri saýlaýar. Eger siz henizem häzirki plastik çäklendirme buýrugynyň talaplaryny kanagatlandyrmak isleseňiz, biodegradasiýa şertlerine laýyk gelmek üçin material gurluşyndan başlamaly.
Ýerleşdirilen wagty: 2022-nji ýylyň 17-nji fewraly







